door DORIS DROOTENBOER
AMSTERDAM – Kindertijd als griezelkabinet, zo zou je de expositie Babies & Bambies kunnen omschrijven. Achttien binnen- en buiten-landse kunstenaars tonen er wat je allemaal met babies, knuffelbeesten, kinderfiguren en kinderkamers kan doen.
Geen van de kunstenaars heeft een vrolijke blik op de kindertijd. En de lach die sommige objecten oproept is een zure. Alle soorten beeldende kunst zijn vertegenwoordigd: collages, beelden, installaties, video’s, schilderijen en foto’s. Maar onafhankelijk van de uitvoering, elk object geeft een rare smaak in de mond. Het is verbijsterend hoe je een kinderwereld kunt transformeren tot rottigheid, verval, seks en dood.
Neem Te snel opgroeiend meisje van Paul de Reus: een meisje in een lief jurkje met lakschoentjes. Haar lange haren wapperen, echter niet in de wind, maar omdat haar nek in een razend tempo om zijn as tolt. Zonder gezicht staat het kind daar gek te worden. En welk kind zou dat ook niet; verderop ligt iemands lievelingsbeer weg te rotten in een aardbeienplant (Garry Gardner), beuken twee My little ponies op elkaar los, ligt er een pony erotisch op een bed als Olympia van Manet (Olympony van Dirk Larsen) en zit een gemelijk rose geboetseerd konijn (Harma Heikens) met oren als penissen verstard te wachten op een liefhebbend baasje.
Nee, de onschuld van de kindertijd hebben de kunstenaars niet willen verbeelden, hoogstens hun eigen (on)aangename herinneringen die zich in bizarre fantasieen hebben omgezet.
In de catalogus wordt getracht uitleg te geven met behulp van Freud, Jeff Koons (die zijn ultieme knuffelbeest, de Italiaanse parlementaire pornofilmster La Cicciolina maagd bleef noemen) en Ninja Turtles, het populaire technische speelgoed, dat het zachte beertje verdrongen lijkt te hebben. Niets is overigens minder waar.
‘Geloven we nog wel in de onschuld van het kind?’, vraagt inleider Nina Folkersma zich af. Hoe zit het met hun zuiverheid en liefheid? Ze vergelijkt deze onschuld met het pure van de Ware Kunst. Die bestaat ook niet, Kinderen zijn wreed, gewelddadig en seksgericht in hun spel.
Op een video laten Mike Kelly en Paul Mc Carthy Heide en Opa de meest smerige dingen met een pop doen, met uit werpselen en ketchup, terwijl op de achtergrond masturbatieverhalen van een geestelijk gestoorde verteld worden, een zeldzaam vunzig schouwspel.
Cynisch en huiveringwekkend is de visie van de meesten: in een kinderwagen ligt onder de schattige broderielakentjes geen wolk van een baby, maar een afgejakkerde versnellingsbak. Zwarte babies, die door James Croak gegoten zijn uit vuil, hangen als lugubere mummies aan de muur. Phil Bloom toont geschilderde doodshoofden die skeletten vreten. Als uiterste pesterij aan ouders ligt op een roestvrij stalen tafel een naakt kind onder een laken, als in een mortuarium: Kind dat boos is op zijn ouders, van Paul de Reus.
Bambi is getooid met jachtgeweer, clownsneus of hondedekje, twee Pinocchio’s fungeren als beha, waarbij de lange neus als tepel dienst doet (Mitsy Groenendijk) en beren zijn vastgebonden en de keel afgesneden met achterlating van het mes (Garry Gardner).
De volwassen interpretatie van de kinderwereld op Babies & Bambies is een en al doem en vergankelijkheid. Het geheel zegt meer over de makers, maar het waarom van hun visie blijft onduidelijk. Zo erg, met als gruwelijke uitschieter de moord op de tweejarige James Bulger door twee tienjarigen, kan het tochniet zijn? En al zweren kinderen nu bij computer, crash dummy, gameboy en mechanische dino’s, zo hard en koud als hier getoond zijn ze toch niet?
Pippi Langkous, afgebeeld op een puzzle, kijkt verschrikt in haar broekje: ze is ongesteld geworden. Niets beklijft. Fascinerend is het allemaal wel, maar humor en tederheid ontbreken.